ทุกเดือนที่เงินเดือนออก มีก้อนนึงถูกหักเข้าประกันสังคมไปเงียบ ๆ หลายคนแทบไม่เคยสังเกต แล้วก็ไม่เคยรู้ว่าจ่ายไปตั้งนานพอแก่ตัวจะได้อะไรกลับมาบ้าง คำตอบสั้น ๆ คือ เงินบำนาญรายเดือนไปจนตลอดชีวิต ฟังดูดีใช่ไหม แต่จะได้เท่าไหร่ ได้ตอนไหน ใครได้บ้าง อันนี้ต้องมาดูเงื่อนไขกันหน่อย
เงินบํานาญประกันสังคมคืออะไร
เงินบำนาญชราภาพ คือเงินที่สำนักงานประกันสังคมจ่ายให้ผู้ประกันตนเป็นรายเดือน ตลอดชีวิตที่เหลือหลังเกษียณ ใช้ได้กับคนสองกลุ่มคือ ผู้ประกันตนมาตรา 33 (มนุษย์เงินเดือนที่ทำงานกับนายจ้าง) และมาตรา 39 (คนที่เคยอยู่ ม.33 แล้วลาออกมาส่งเอง) จุดที่ต่างจากเงินก้อนทั่วไปคือ มันจ่ายเรื่อย ๆ ทุกเดือน ไม่ใช่ก้อนเดียวจบ
ใครได้บ้าง เงื่อนไขการรับบำนาญ
จะได้บำนาญต้องครบสามอย่างนี้ ส่งเงินสมทบครบ 180 เดือน หรือ 15 ปีขึ้นไป อายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ และความเป็นผู้ประกันตนสิ้นสุดลง ครบทั้งสามถึงจะยื่นขอรับได้
แล้วถ้าส่งไม่ถึง 180 เดือนล่ะ จะไม่ได้บำนาญรายเดือน แต่เปลี่ยนเป็นเงินก้อนครั้งเดียวที่เรียกว่า บำเหน็จชราภาพ แทน เดี๋ยวจะเล่าให้ฟังว่าต่างกันยังไง
คำนวณยังไง ได้เท่าไหร่
ประกันสังคมเกษียณอายุ 55 ได้เท่าไหร่สูตรคิดบำนาญของ ม.33 ไม่ได้ยากอย่างที่กลัว หลัก ๆ คือคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย (ก่อนหยุดส่ง) โดยมีเพดานค่าจ้างที่ 15,000 บาท
\[ \text{อัตราบำนาญ} = 20 + (1.5 \times \text{จำนวนปีที่เกิน 15 ปี}) \]
พอได้อัตราเป็นเปอร์เซ็นต์แล้ว ก็เอามาคูณกับค่าจ้างเฉลี่ย
\[ \text{เงินบำนาญต่อเดือน} = \text{อัตราบำนาญ} \times \text{ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย} \]
พูดให้เห็นภาพ ถ้าคุณส่งครบ 15 ปีพอดี จะได้อัตรา 20% ของค่าจ้างเฉลี่ย แล้วทุก ๆ ปีที่ส่งเพิ่มหลังจากนั้น บวกให้อีกปีละ 1.5% ลองดูตัวอย่างคนที่ฐานเงินเดือนเต็มเพดาน 15,000 บาท
ส่งครบ 15 ปี (180 เดือน): ได้ 20% ของ 15,000 = 3,000 บาทต่อเดือน
ส่งครบ 20 ปี: ได้ 27.5% = 4,125 บาทต่อเดือน
ส่งครบ 25 ปี: ได้ 35% = 5,250 บาทต่อเดือน
ส่งครบ 30 ปี: ได้ 42.5% = 6,375 บาทต่อเดือน
เห็นแล้วจะรู้ว่ายิ่งส่งนาน ยอดยิ่งขยับขึ้น แต่ก็ขยับแบบช้า ๆ เพราะติดเพดาน 15,000 อยู่ ใครที่เงินเดือนจริงเกินเพดานไปไกล ก็ยังคิดที่ 15,000 เท่าเดิม
บำเหน็จ ต่างจากบำนาญยังไง
บำเหน็จชราภาพคือเงินก้อนจ่ายครั้งเดียว สำหรับคนที่ส่งไม่ถึง 180 เดือน แบ่งเป็นสองกรณี ถ้าส่งไม่ถึง 12 เดือน จะได้คืนเฉพาะส่วนที่เราจ่ายไปเองเท่านั้น แต่ถ้าส่งตั้งแต่ 12 เดือนขึ้นไปแต่ไม่ถึง 180 เดือน จะได้ทั้งเงินส่วนเรา บวกส่วนที่นายจ้างสมทบ บวกผลประโยชน์ตอบแทนที่ประกันสังคมเอาไปลงทุนให้ด้วย ก้อนนี้เลยใหญ่กว่าพอสมควร
ข้อควรรู้ที่คนมองข้าม
เรื่องแรกที่อยากเตือน ม.39 ได้บำนาญน้อยกว่า ม.33 เยอะ เพราะฐานคำนวณของ ม.39 อยู่แค่ 4,800 บาท ไม่ใช่ 15,000 เท่า ม.33 พอคิด 20% ออกมาเลยเหลือแค่ 960 บาทต่อเดือนเอง ใครที่ใกล้เกษียณแล้วกำลังคิดจะย้ายจาก ม.33 ไป ม.39 ควรคำนวณดี ๆ ก่อน เพราะอาจทำให้บำนาญลดฮวบ
อีกเรื่องที่กำลังจะเปลี่ยน ประกันสังคมเตรียมปรับสูตรคำนวณบำนาญใหม่ที่เรียกว่า CARE ซึ่งจะคิดจากค่าจ้างเฉลี่ยตลอดอายุการทำงาน ปรับเป็นมูลค่าเงินปัจจุบัน แทนที่จะใช้แค่ 60 เดือนสุดท้ายแบบเดิม ช่วงปี 2568 ถึง 2573 เป็นช่วงเปลี่ยนผ่าน ประกันสังคมจะคิดให้ทั้งสองสูตรแล้วจ่ายอันที่ได้มากกว่า ส่วนคนที่เริ่มรับบำนาญตั้งแต่ปี 2574 เป็นต้นไปจะใช้สูตรใหม่เต็มตัว
อีกจุดที่ควรรู้ไว้ ถ้าผู้รับบำนาญเสียชีวิตภายใน 60 เดือนแรกนับจากเดือนที่เริ่มรับเงิน ทายาทยังมีสิทธิ์ได้เงินส่วนที่เหลือเป็นก้อน ไม่ได้หายไปเปล่า ๆ
เช็กสิทธิ์ตัวเองยังไง
อยากรู้ว่าตัวเองส่งมากี่เดือนแล้ว ใกล้ครบ 180 เดือนหรือยัง
เงินเกษียณอายุประกันสังคม เช็กได้หลายทาง เข้าเว็บไซต์สำนักงานประกันสังคม sso.go.th สมัครสมาชิกแล้วดูยอดสะสมได้เลย หรือโหลดแอป SSO Connect ดูในมือถือก็สะดวก ใครขี้เกียจกดเอง โทรสายด่วน 1506 ถามเจ้าหน้าที่ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
สรุป
เงินบำนาญประกันสังคมเป็นหลักประกันวัยเกษียณที่หลายคนลืมไปว่ามี ถ้าส่งครบ 15 ปีขึ้นไป อายุ 55 ก็เริ่มรับรายเดือนได้ตลอดชีวิต ยอดเงินขึ้นอยู่กับว่าส่งนานแค่ไหนและฐานเงินเดือนเท่าไหร่ ลองเข้าไปเช็กยอดสะสมของตัวเองดูสักครั้ง จะได้วางแผนเกษียณได้ถูก เพราะรู้ตัวเลขจริงย่อมดีกว่าเดาเอาเอง
